Wystawa „Wrocław 1945-2016”
Centrum Historii Zajezdnia powstało w obiektach dawnej zajezdni autobusowej przy ulicy Grabiszyńskiej. To ważne miejsce na historycznej mapie Wrocławia, bo to właśnie tutaj zorganizowano w 1980 roku największe akcje protestacyjne jako wsparcie dla strajkujących robotników z Wybrzeża.
Obejrzymy tu wystawę „Wrocław 1945-2016”, którą zaprojektowano tak, aby odwiedzający stali się jej głównymi bohaterami.
Są mieszkańcami naszego miasta przechodzącymi między powojennymi dekadami.
Stoją w peerelowskich kolejkach, poznają historię wrocławskiej opozycji i akcję, w której związkowcy ukryli przed komunistyczną władzą 80 milionów złotych, szukają chwili wytchnienia w rotundzie przy piosence Lecha Janerki i wracają myślami do powodzi z 1997 roku.
Wystawa pokazuje, które z wydarzeń okazały się przełomowe dla tożsamości Wrocławia. Punktem wyjścia jest jego powojenna historia, ale opowieść wychodzi daleko poza lokalny kontekst.
Przemiana niemieckiego Breslau w polski Wrocław to skutek II wojny światowej, zmiany granic i decyzji politycznych – ale też codziennych realiów PRL-u i narodzin nowej, miejskiej wspólnoty.
Wystawa „Wrocław 1945-2016” to znacznie więcej niż opowieść o powojennym Wrocławiu - to poruszająca podróż przez czasy naszych dziadków, rodziców i naszego dzieciństwa. Dzisiejszy Wrocław i dzisiejsza Polska nie byłyby takie same bez tamtych lat, dlatego ta wystawa to jeden z najważniejszych, jeśli nie najważniejszy, punkt na mapie turystycznego Wrocławia. Serdecznie zapraszam!mówi Alfred Wagner, prezes Wrocławskiej Organizacji Turystycznej
Przestrzeń wystawy zaprojektowano tak, by historię nie tylko oglądać, ale i doświadczać. Składają się na nią multimedialne instalacje, scenograficzne aranżacje, archiwalne fotografie, nagrania i przedmioty codziennego użytku – w dużej mierze przekazane przez Wrocławian.
Razem tworzą opowieść o mieście, które musiało się na nowo zdefiniować. Każda część ekspozycji pokazuje inny fragment tej drogi. Co warto zobaczyć?
Kiosk „Ruchu” i budka telefoniczna
Kiosk „Ruchu” i budka telefoniczna przywołują codzienność powojennego Wrocławia – rytm dnia, który dla starszych zwiedzających jest wspomnieniem, a dla młodszych zupełnie obcą rzeczywistością.
W kiosku można zobaczyć przekrój tego, co dawniej dało się w nim kupić: od gazet i papierosów, po znaczki, zabawki, kosmetyki i drobiazgi, których było mnóstwo.
Budka telefoniczna bywała z kolei jedynym łącznikiem z rodziną mieszkającą w innej części Polski – warto sprawdzić, czy ktoś z młodszych zwiedzających w ogóle wie, jak wykręcić numer na tarczy starego telefonu.
Interaktywna makieta – powódź 1997
Wielu Wrocławian do dziś pamięta lipiec 1997 roku i falę, która zalała jedną trzecią miasta.
Ci, którzy chcą poznać tamte dni bliżej – i ci, którzy słyszeli o nich tylko od rodziny – znajdą na wystawie interaktywną makietę Wrocławia, na której można kliknąć wiele różnych miejsc dotkniętych powodzią i zobaczyć na przykład obronę Ossolineum, Ostrowa Tumskiego, gdzie mieszkańcy sypali prowizoryczne wały, akcję ratowania zwierząt z ZOO czy zalany Kozanów.
Powojenna klasa szkolna
W odtworzonej klasie z pierwszych powojennych lat, z oryginalnymi ławkami z jednej z pierwszych polskich szkół na Ziemiach Zachodnich, dobrze poczują się zarówno seniorzy wspominający własne lekcje, jak i dzieci, dla których szkoła bez tornistrów na kółkach i tablic multimedialnych to zupełnie inny świat.
W jednej sali siadały dzieci z Polski centralnej, z rodzin przesiedlonych zza Buga czy innych części Europy. Każde z innym akcentem i inną historią rodzinną, razem uczyły się tego samego alfabetu w mieście, które dopiero uczyło się być polskie.
Maluch, czyli Fiat 126p
Do tego Fiata 126p można wsiąść i zrobić sobie zdjęcie! Maluch to jednak coś więcej niż wspomnienie wakacyjnych wypraw i symbol PRL-owskiej „małej stabilizacji”: w jego wnętrzu znajdziesz stosy banknotów nawiązujące do słynnej akcji wrocławskiej „Solidarności” z początku grudnia 1981 roku, gdy związkowcy wypłacili z banku i ukryli 80 milionów złotych, zabezpieczając je przed komunistami po wprowadzeniu stanu wojennego.
Sportowe sukcesy
Można tu wsiąść na rower i poczuć się jak uczestnik Wyścigu Pokoju. Wśród eksponatów znajdziemy też buty kolarza Ryszarda Szurkowskiego, wielokrotnego medalisty tego wyścigu.
Jest też czekan alpinisty Janusza Fereńskiego, z którym w 1975 roku wszedł on na ośmiotysięcznik Broad Peak jako członek wrocławskiej wyprawy, a także plakaty meczowe i pamiątki związane z innymi dyscyplinami, od piłki nożnej, po żużel i boks.
Wagon kolejowy
Do Wrocławia po wojnie przyjeżdżało się często właśnie wagonem kolejowym, z całym dobytkiem, jaki udało się zabrać, i niepewnością, co do tego, co czeka na miejscu.
Wnętrze prawdziwego wagonu towarowego pozwala choć na chwilę wyobrazić sobie podróż osadników z Kresów Wschodnich i innych stron Polski, którzy nierzadko jechali tygodniami do miasta niedawno jeszcze będącego niemieckim Breslau.
Pokój opozycjonisty
Miłośnicy historii wrocławskiego oporu wobec komunistycznej władzy znajdą tu pokój opozycjonisty urządzony w stylistyce lat 70. – z meblościanką, dywanem i sprzętami, jakie stały wtedy w niejednym polskim domu.
Ta zwyczajność jest celowa: pokazuje, że opozycja działała często w cieniu codzienności. Warto wiedzieć, że wiele przedmiotów z tej i innych części wystawy trafiło tu od mieszkańców Wrocławia – to głównie ich prywatne pamiątki.
Komputer Odra
Dla zainteresowanych techniką to jeden z ciekawszych, choć mniej oczywistych, punktów wystawy: dowód, że polskie komputery też miały swój rozdział historii.
We wrocławskich Zakładach Elwro powstawały maszyny cyfrowe serii Odra, konstruowane przez polskich inżynierów, częściowo we współpracy z brytyjską firmą ICL. Jeden z egzemplarzy Odry pracował bez większych przerw w zakładach Hutmen aż do 2003 roku.
Sklep mięsny
To miejsce, które starsi zwiedzający rozpoznają od razu, a młodszym warto je po prostu pokazać. W zrekonstruowanym sklepie mięsnym z lat 80. znajduje się waga sklepowa - po postawieniu na niej jednego z dostępnych odważników, w pustej ladzie pojawia się hologram pokazujący, co danej grupie społecznej – na przykład nauczycielowi czy robotnikowi – przysługiwało wtedy na kartki żywnościowe.
Kino i projektor
Miłośnicy kina znajdą tu ekran i projektor nawiązujące do wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych, działającej w mieście od 1954 roku. To tutaj swoje debiuty pełnometrażowe kręcili Andrzej Wajda, Wojciech Jerzy Has i Kazimierz Kutz.
Oddalenie od stołecznych ośrodków władzy dawało wrocławskim twórcom filmowym więcej swobody artystycznej. Ten fragment wystawy pokazuje, jak dużą rolę odegrał Wrocław w historii polskiego kina.
Rotunda
Niewielka, otwarta rotunda to jeden z bardziej klimatycznych punktów wystawy: z głośników płyną piosenki wrocławskich muzyków (na przykład Lecha Janerki), a na ekranach przewijają się zdjęcia artystów i grafiki związane z wydarzeniami kulturalnymi powojennego Wrocławia.
To miejsce poświęcone wrocławskiej scenie artystycznej, która przez dekady wyrobiła sobie własną tożsamość – od teatru i pantomimy, po środowisko jazzowe i rockowe.
Szuflady z historiami
W części wystawy urządzonej jak czytelnia zwiedzający mogą samodzielnie otwierać szuflady, w których kryją się historie Wrocławian.
Jedna opowiada o Tadeuszu Różewiczu – rodzina poety przekazała wiele prywatnych, osobistych pamiątek po tym wybitnym twórcy: okulary, kolekcję pocztówek z odręcznymi notatkami, lusterko z wizerunkiem Claudii Cardinale czy tomik dowcipów o blondynkach.
To miejsce dla tych, którzy cenią kontakt z historią „od kuchni” – bez pomników i patosu, za to z detalami z życia ludzi kultury i nauki, budujących środowisko powojennego Wrocławia.
Wystawa „Wrocław 1945-2016” – bilety, godziny otwarcia
Wystawa otwarta jest w Centrum Historii Zajezdnia (ul. Grabiszyńska 184):
- wtorek i środa w godz. 9-17,
- czwartek w godz. 10-17,
- piątek-niedziela w godz. 10-18.
Ostatnie wejście możliwe jest na godzinę przed zamknięciem.
Bilety kosztują: 20 zł normalny, 10 zł ulgowy, 55 zł rodzinny i 80 zł grupowy. Wstęp bezpłatny przysługuje dzieciom do 7 r.ż. oraz osobom powyżej 60 r.ż.
Więcej na stronie: www.zajezdnia.org
